على زمانى قمشه اى
372
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
چون گرما شديد شد گفتند يا رسول الله اى كاش دستور سقف مسجد را صادر مىفرمودى ، فرمود آرى ، سپس چند ستون از درختان نخل براي اين منظور آماده كرده ومقدارى سر وشاخه وهيزم ، روى آن ريختند ومدتي زير آن روزگار گذراندند تا اين كه باران به آنان أصابت كرد ودر مسجد بسان گودال ، آب باران جمع گشت گفتند يا رسول الله اى كاش فرمان مىدادى سقف مسجد گل اندود شود پيامبر ( ظاهرا پس از موافقت ) فرمود : هيچ سايبانى همانند سايبان حضرت موسى عليه السّلام نيست ( ظاهرا در بىپيرايهگى ) ومسجد به اين حال همچنان بود تا اين كه پيامبر رحلت فرمود ، اما ديوار مسجد قبل از آن كه سقف بر آن بيايد به اندازه يك قامت بود ، وقتي سايهء آن به اندازه يك ذراع مىرسيد ، اندازه عرض خوابگاه يك گوسفند - نماز ظهر مىخواند ووقتي به دو برابر مىرسيد نماز عصر مىگذاشت . » بارى ، خورشيد چون به رأس السرطان برسد ميل آن از استواى سماوي تقريبا برابر عرض مدينه است وچون به دايره نيمروز برسد بالاى سر اهالى مدينه قرار مىگيرد ، زير ارتفاع آن در اين هنگام 90 درجه است وبراي اشخاص وشاخصها سايه وجود نخواهد داشت . بنابراين رسول الله صلّى اللّه عليه وآله وسلم وقت نمايان شدن سايه ديوار را علامت وقت نماز ظهر قرار داد ، از اين رو وقتي سايه به اندازه ارتفاع ديوار شود ارتفاع خورشيد از أفق 45 درجه است ( نصف غايت ارتفاع خورشيد ) اين هنگام دقيقا وسط حقيقي ميان ظهر وغروب است كه پيامبر صلّى اللّه عليه وآله وسلم آن را پايان فضيلت ظهر قرار داد . پس هرگاه سايه دو برابر ارتفاع ديوار گردد ارتفاع خورشيد از أفق